..:: Hasta Rehberi ::..

Gö?üs kemi?inin arkas?ndaki gö?üs a?r?s? kalp krizinin en önemli belirtisidir; fakat, özellikle diyabet hastalar?nda ve ya?l?larda, bu a?r? çok belirsiz olabilir yada hiç hissedilmeyebilir (sessiz kalp krizi). A?r? s?kl?kla gö?üsten omuz yada kollara, ense, di?ler, çene, kar?n veya s?rta do?ru yay?l?r. Bazen a?r? sadece bu bölgelerden birinde hissedilir

Kalp krizinde ?ikayetin esas?n? gö?üs a?r?s? olu?turur: <ul> <li>Gö?üs a?r?s?:1 </li> </ul> Gö?üs kemi?inin arkas?ndaki gö?üs a?r?s? kalp krizinin en önemli belirtisidir; fakat, özellikle diyabet hastalar?nda ve ya?l?larda, bu a?r? çok belirsiz olabilir yada hiç hissedilmeyebilir (sessiz kalp krizi). A?r? s?kl?kla gö?üsten omuz yada kollara, ense, di?ler, çene, kar?n veya s?rta do?ru yay?l?r. Bazen a?r? sadece bu bölgelerden birinde hissedilir. <img height="195" src="http://www.ahmetalpman.com/images/konular/mi_agrisi.gif" width="164" border="0" alt=""/> Kalp krizi a?r?s?n?n tipik olarak hissedildi?i bölgeler k?rm?z? ile gösterilmi?tir. Ancak tipik olmayan kalp krizi a?r?lar? bu bölgelerin d???nda da hissedilebilir. <blockquote><blockquote><blockquote> A?r?n?n özellikleri: </blockquote> <ul> <li> A?r? 20 dakikadan fazla genellikle saatlerce sürer ve genelde dinlenme yada nitrogliserinle geçmez, </li> <li> A?r?, ?iddetli ve künt vas?ftad?r. Fakat keskin veya belirsiz olabilir, </li> <li> A?r?, s?k??t?ran, a??rl?k, bask? yap?c? tarzda olabilir, </li> <li> Gö?üste daralma hissi uyand?rabilir, </li> <li> “Gö?üsde fil oturuyormu?” gibi veya </li> <li> Haz?ms?zl?k olarak da hissedilebilir. Beraberinde s?kl?kla so?uk terleme ve ölüm korkusu da vard?r. </li> </ul> </blockquote></blockquote> Kendi ba??na yada gö?üsteki a?r?yla birlikte hissedilebilen di?er belirtiler ?unlard?r: <ul> <li>Nefes darl??? </li> <li>Öksürük </li> <li>Ba? dönmesi ve sersemleme </li> <li>Bay?lma </li> <li>Mide bulant?s? ve kusma </li> <li>“K?yametin geldi?i” hissi </li> <li>S?k?nt?. </li> </ul> Kalp krizini önlemek için; <ul> <li>Kan bas?nc?n?z? kontrol edin1, </li> <li>Toplam kolesterol seviyelerinizi kontrol edin2. Kolesterol kontrolüne yard?mc? olmak için doktorunuz statin grubundan ilaçlar3 yazabilir, </li> <li>E?er içiyorsan?z sigara içmeyi b?rak?n,4 </li> <li>Meyve ve sebze bak?m?ndan zengin, az hayvansal ya? içeren diyetler uygulay?n,5 </li> <li>?eker hastal???n?z varsa mutlaka kontrol alt?nda tutun, </li> <li>Fazla kiloluysan?z kilo verin, </li> <li>Kalp sa?l???n?z? korumak için her gün ya da haftada birkaç kere yürüyerek ya da di?er egzersizlerle vücudunuzu çal??t?r?n6 (Fakat önce kalp hastal?klar? uzman?n?za dan???n.), </li> <li>Stresten uzak durun7 gerekirse bunun için profesyonel yard?m al?n (yoga, meditasyon, psikiyatrist vb), </li> <li>E?er kalp krizi için bir ya da daha fazla risk faktörü ta??yorsan?z kalp krizini engellemeye yard?mc? olmas? için aspirin8 al?p almaman?z konusunda doktorunuza dan???n. </li> </ul> En önemlisi bu yukar?da yazd?klar?m? klasik doktor laflar? olarak alg?lamay?n! Unutmay?n; etraf?n?z, bir çok h?zl? ya?ay?p! genç ya?ta kaybedilen insan yak?nlar? ile dolu! Bir kalp krizinden sonra dikkatli bak?m, ikinci bir kalp krizi riskini azaltmak aç?s?ndan önem ta??maktad?r. Genelde yava? yava? normal bir ya?am stiline dönmenize yard?mc? olmak için kardiyak rehabilitasyon programlar? önerilmektedir. Doktorunuzun önerdi?i egzersiz, beslenme ve ilaç tedavisini düzenli uygulay?n. Gö?üs a?r?s? oldu?unda özellikle risk faktörlerine de sahipseniz mutlaka doktorunuza veya bir sa?l?k kurulu?una gitmelisiniz. Kalp krizi tan?s?n? mutlaka doktor koymal?d?r. Tan?da 3 önemli bulgudan yararlan?l?r: <ol> <li>Hastan?n ?ikayeti: bunu esas itibar?yla gö?üs a?r?s? olu?turur. </li> <li>EKG (elektrokardiyogram): kalp krizlerinin büyük bir ço?unlu?unda EKG'de kalp krizine özgü de?i?iklikler olur. Bu de?i?iklikleri saptamak için s?k aral?klarla EKG al?n?r. </li> <li>Laboratuarda yap?lan kan testleri: bununla infarktüsle birlikte kana kar??an baz? enzimlerin (CPK, CPK-MB, Troponin T ve I, myoglobin vb) düzeyi ölçülerek tan? kesin olarak konur. </li> </ol> Kalp krizi tan?s? koymak için yukar?daki bulgulardan en az 2'si olmal?d?r. Dolay?s? ile 1 bulgu tan? için yeterli de?ildir. A?a??daki testler, kalp krizinde kalpteki hasar?n büyüklü?ünü ortaya koymak için kullan?l?r: <ul> <li>Elektrokardiyogram (EKG)1 </li> <li>Ekokardiyografi2 </li> <li>Koroner anjiyografi3 </li> <li>Nükleer ventrikülografi (MUGA veya RNV) </li> </ul> Erken tan? çok önemlidir. Zaman geçtikçe ritim bozukluklar?ndan ya?am? yitirme ihtimali artacak ve harap olan kalp kas? miktar? artacakt?r. Harap olan kalp kas?n?n telafisi yoktur. Kalp krizinde "ZAMAN=KALP KASI" demektir. Kalp krizi acil bir durumdur. Hastaneye yatmay? ve yo?un bak?m? gerektirir. Sürekli EKG takibi hemen ba?lat?lmal?d?r, çünkü ölümcül <a href="http://www.ahmetalpman.com/defsssoku.asp?id=318">ritim bozukluklar?</a> (aritmiler) kalp krizinin ilk bir kaç saatinde ölümün ba?l?ca sebebidir. Tedavinin amaçlar? kalp krizinin ilerlemesini durdurmak, kalp hasar?n? en az düzeyde tutmak, iyile?ebilmesi için kalbin taleplerini azaltmak ve komplikasyonlar? önlemektir. E?er hasta ilk 12 saat içinde gelmi? ise t?kal? damar?n aç?lmas? ile kalp kas?n?n ölmesi önlenebilir. Bunun 2 yöntemi var:1 <ol> <li>Damardaki t?kanmadan sorumlu p?ht?y? eritmek (trombolitik tedavi), </li> <li>T?kal? bölgeyi balon+stent2 ile açmak. </li> </ol> Aspirin3 çi?netilmesi önemlidir. Kan?n sulanmas?n? sa?layan aspirin mutlaka verilir. Hatta ?iddetli gö?üs a?r?s? olanlar?n hastaneye giderken, zaman geçirmemek için mutlaka aspirin (300-500 mg tablet) çi?nemelerinde yarar vard?r. Damardan verilebilen kan suland?r?c? ilaç olan heparin tedavisi de ba?lat?l?r. Hastanede ilaçlar?n ve s?v?lar?n kontrollü bir ?ekilde verilebilmesi için intravenöz (damar içi) yol aç?lacakt?r. Baz? görüntüleme cihazlar? gerekli olabilir. S?v? durumunu yak?ndan takip etmek için bir idrar sondas? yerle?tirilmesi gerekebilir. Kandaki oksijen seviyesi normal olsa bile genelde oksijen verilir. Bu, dokular için haz?r oksijen sa?lar ve kalbin yükünü azalt?r. A?r? kontrolü için ilaçlar: Kalbin oksijen gereksinimlerini azaltmak ve a?r? için dil alt? veya intravenöz nitrogliserin gibi ilaçlar verilir. Morfin yada morfin türevleri kalp krizi için de verilebilecek etkili a?r? kesicilerdir. Kan suland?r?c? ilaçlar: E?er kalp krizi EKG’de "ST-segment yükselmesi," ?eklinde ise ve balon anjiyoplasti i?leminin yap?labilece?i anjiyografi laboratuar? bulunmuyorsa, gö?üs a?r?s?n?n hissedilmesinden sonra 6 saat içinde “p?ht? çözücü” (trombolitik) tedavi ba?lat?labilir. (Streptokinaz veya tPA). Trombolitik tedavi damar içinde olu?an p?ht?y? eritmek amac?yla verilir. E?er ba?ar?l? olursa hastan?n a?r?s? geçer, EKG de?i?iklikleri geriler. Ancak trombolitik tedavi her hastaya yap?lamaz: <ul> <li>Son 6 hafta içerisinde büyük bir ameliyat, organ biyopsisi ya da ciddi bir travma geçirmi?, </li> <li>Yak?n zamanda beyin ameliyat? operasyonu geçirmi?, </li> <li>Son bir ay içerisinde kafa travmas? geçirmi?, </li> <li>Ba??rsak kanamas? geçirmi?, </li> <li>Beyin tümörü olan, </li> <li>Son 6 ay içinde inme ya?am??, </li> <li>Ciddi ?ekilde artm?? kan bas?nc? olan, </li> </ul> hastalar için uygun de?ildir çünkü; trombolitik tedavinin en önemli komplikasyonu, kanama olu?turabilmesidir. Kalp krizi için tedavinin temel ta?lar?ndan biri antiplatelet4 ilaçlard?r. Bu ilaçlar, aterosklerotik plaktaki bir çatlak gibi damar duvar?ndaki hasarl? bir bölgede plateletlerin toplanmas?n? engellerler. Plateletlerin toplanmas? ve birikmesi p?ht? olu?umunu sa?layan ilk olayd?r. S?kça kullan?lan antiplatelet ajanlardan biri aspirindir. Di?er önemli iki antiplatelet ilaç da tiklopidin (Ticlid) ile klopidogrel (Plavix tb, Pingel tb) dir. Di?er ilaçlar: Beta-blokerler (metoprolol, atenolol, ve propranolol gibi) kalbin yükünü azaltmak içi kullan?l?rlar. Kalp yetmezli?ini önlemek için ACE inhibitörleri (ramipril, lisinopril, enalapril, kaptopril vb) Ameliyat ve di?er prosedürler T?kanan koroner arterleri açmak için hasta erken gelmi?se t?kal? damar? açmak için öncelikle acil koroner anjiyoplasti2 uygulan?r. Genelde balon anjiyoplastiden sonra koroner arterin aç?k kalmas? stent ad? verilen çelik bir kafesin yerle?tirilmesiyle sa?lan?r. Bu olana??n olmad??? merkezlerde trombolitik tedavi verilir. Hayat? tehdit eden baz? durumlarda acil koroner arter bypass ameliyat? (CABG) gerekli olabilir. Hastan?n ya?am tahmini, krizde kalpte hasar gören dokunun büyüklü?ü ve yeriyle ilgili olarak de?i?iklik gösterir. Kalbin <a href="http://www.ahmetalpman.com/defkonuoku.asp?id=144&konuindex=1">iletim sistemi</a> (kalp kas?lmas?n? sa?layan uyar?lar? üreten sistem) zarar görmü?se sonuç daha kötüdür. Vakalar?n yakla??k üçte biri ölüm ile sonlan?r. E?er krizden 2 saat sonra hasta hala hayattaysa hayat?n?n geri kalan k?sm?nda ya?ama ?ans? yüksektir. Komplikasyon olmayan durumlarda tamamen iyile?me görülebilir; kalp krizleri günlük ya?am? ciddi ölçüde kötü etkilemezler. Genellikle ki?i yava? yava? cinsel aktivite de dahil olmak üzere normal aktivitelerine ve eski ya?am stiline devam edebilir. Kalp Krizi Komplikasyonlar? (istenmeyen olaylar-hastal???n a??rl???n? ve dolay?s? ile ölüm olas?l???n? art?ran olaylar) <ul> <li>Ventriküler takikardi, ventriküler fibrilasyon, kalp bloklar? gibi <a href="http://www.ahmetalpman.com/defsssoku.asp?id=318">aritmi</a>ler </li> <li><a href="http://www.ahmetalpman.com/defsssoku.asp?id=298">Konjestif kalp yetmezli?i</a> </li> <li>Kardiyojenik ?ok (%100'e varan oranda ölüm riski) </li> <li>Enfarktüsün yay?lmas?-etkilenmi? kalp dokusu miktar?n?n artmas? </li> <li>Perikardit – kalbin d???n? çevreleyen zar?n iltihaplanmas? </li> <li>Pulmoner embolizm (akci?erlere kan p?ht?s? at?lmas?) </li> <li>Tedavi sonras? komplikasyonlar (örnek olarak, trombolitik ajanlar kanama riskini art?r?r.) </li> </ul> Sonuç Kalp krizi ölümcüldür. Dünya'daki en büyük ölüm ve i?ten güçten geri kalma -dolay?s?yla ekonomik kay?p- nedenlerinden biridir. Onun için en iyisi hiç olmamas?d?r. Risk faktörlerimizi1 ortaya ç?kar?p bunlarla mücadele edelim.

Prof.Dr.Ahmet Alpman

www.ahmetalpman.com

kalp krizi MI çarp?nt? çarp?nt?s? kapak kapaklar? pil pili stent sa?l?k ameliyat balon anjio anjiografi holter ekg eko

Toplam Okunma : 9