..:: Hasta Rehberi ::..

?nme (felç) (ingilizce: stroke), beyin kan ak?m?n?n bozulmas? sonucu olu?ur. Nas?l ki kalpte bu olay olursa kalp krizi diyoruz. Buna da bir yerde beyin krizi diyebiliriz. Bozulan kan ak?m? sürekli olursa beyin hücreleri canl?l???n? koruyamaz ve kal?c? beyin hasar? olu?ur

<table id="AutoNumber24" style="BORDER-COLLAPSE: collapse" bordercolor="#ffffff" cellspacing="0" cellpadding="0" width="95%" border="1"> <tbody> <tr> <td align="left" width="61%" bgcolor="#b38e9c" height="7">?nme s?kl??? nedir? Nas?l olur? Önlenebilir mi? </td> </tr> <tr> <td align="left" width="61%" bgcolor="#ffffff" height="9"> ?nme (felç) (ingilizce: stroke), beyin kan ak?m?n?n bozulmas? sonucu olu?ur. Nas?l ki kalpte bu olay olursa <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=6">kalp krizi</a> diyoruz. Buna da bir yerde beyin krizi diyebiliriz. Bozulan kan ak?m? sürekli olursa beyin hücreleri canl?l???n? koruyamaz ve kal?c? beyin hasar? olu?ur. <img height="320" src="http://www.ahmetalpman.com/images/inme2.jpg" width="400" border="0" alt=""/> Bildi?imiz gibi kalbi besleyen damarlardan birinde t?kanma olursa kalbin o bölümünün beslenmesi bozuluyor ve o bölge uzun süre kans?z kal?rsa kalp krizi (miyokart infarktüsü) olu?uyordu. Ayn? olaylar beyinde de olabilir. Bunun ad?na da inme (felç) diyoruz. ?nme hakk?nda gerçekler <ul> <li> ?nme, kalp hastal??? ve kanserden sonra en önemli 3. ölüm nedenidir, </li> <li> Ciddi ve çok uzun süreli sakatl?klar?n en ba? nedenidir, </li> <li> Her 15 ölümden birinden inme sorumludur, </li> <li> ?nmeye ba?l? ölümlerin %50'si hasta daha hastaneye ula?amadan olu?ur, </li> <li> ABD'nde her y?l 700.000 ki?ide inme olu?makta (her 45 saniyede 1 ki?i), 160.000 ki?i ise inme nedeniyle ölmektedir. ?nme geli?enlerde, 500.000 hastada ilk atak, 200.000 ki?ide ise tekrarlayan ataklar meydana gelmektedir. </li> </ul> ?nme hakk?nda bilgi edinmeden önce en önemli organlar?m?zdan biri olan beyin hakk?nda biraz bilgi sahibi olal?m: ?nsanlarda beyin, vücut a??rl???n?n yaln?zca %2'sini olu?turmas?na ra?men, kan da??l?m?n?n %15'ini al?r. Dolay?s? ile beyinin kana gereksinimi çok önemlidir. Öyle ki beynin kan ak?m? kesintiye u?rarsa saniyeler içinde ?uur kaybolur. Beyin tüm kan ak?m? 3 dakikadan fazla kesintiye u?rarsa beyin hücreleri geriye dönü?süz bir biçimde harap olur. Böyle bir durumda kalp ve di?er bütün organlar çal??sa bile beyin fonksiyonlar? asla geri dönmez. Buna beyin ölümü veya bitkisel hayat diyoruz. Bundan dolay? organizmam?z di?er organlar?m?z kana daha fazla gereksinimi olsa bile beynin kan ak?m?n? azaltmaz. Beynin kan ak?m? 2 çift arter taraf?ndan sa?lan?r: internal karotid arterler ve vertebral arterler. <img height="303" src="http://www.ahmetalpman.com/images/beyin.jpg" width="391" border="0" alt=""/> ?nme nas?l olur? ?nmenin 2 tipi vard?r: <blockquote> ?skemik (kan azl???na ba?l?) inme: Beyinde infarktüs sonucu olu?ur. Mekanizma kalp krizine benzer. Bilindi?i gibi kalp kas? hücreleri yeteri kadar kans?z kal?rsa kalp krizi olu?ur. Beyindeki infarktüs de de?i?ik nedenlerden dolay? beynin kan damarlar?n?n t?kanmas? ve böylece beynin beslenmesi bozuldu?u zaman olur. Damar?n t?kanmas? beynin kendisine ait olan damarlardaki <a href="http://www.ahmetalpman.com/defkonuoku.asp?id=146&konuindex=4">ateroskleroz</a>dan dolay? daral?p t?kanmas? sonucu olabilece?i gibi vücudun de?i?ik yerlerinden gelen p?ht?lar?n beyne kan getiren damarlar yolu ile beyne gelip beyini besleyen damarlar? t?kamas? sonucu da olabilir. ?skemik inmeler tüm inmelerin %80-85'ini olu?turur. Hemorajik ?nme: Hemoraji "kanama" denmektir. Beyin içindeki damarlar?n y?rt?lmalar? sonucu olur. Damar d???na ç?kan kan beyin dokusuna bas? yapar ve bas? alt?nda kalan beyin hücrelerinde hasar ve ölüm olu?ur. Hemorajik inmenin en büyük nedenleri <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=10">hipertansiyon</a> ve beyin anevrizmalar?d?r. (Anevrizma: Damar duvar?nda, damar?n incelmesi ve zay?flamas? sonucunda baloncuk olu?mas?). </blockquote> <img height="286" src="http://www.ahmetalpman.com/images/inme3.jpg" width="416" border="0" alt=""/> ?nmede ?ikayetler nedir? En s?k görülen ?ikayetler: <ul> <li> Yüz, kol, bacak veya vücudun bir yar?s?nda uyu?ukluk veya güç kayb?, </li> <li> 1 veya 2 gözde görme kayb? veya azalmas? (perde inmesi gibi), </li> <li> Konu?ma kayb?, konu?mada veya konu?ulanlar? anlamada güçlük, </li> <li> Bir neden yokken ?iddetli ve ani ba? a?r?s?, </li> <li> Yürümede dengesizlik. </li> </ul> Bu ?ikayetler oldu?u zaman ne yapmal?y?z? ?nme acil tedaviyi gerektirir. Acilen hastaneye gidilmelidir. ?nme önlenebilir mi? ?nmelerin %50 kadar?n?n önlenmesi mümkündür: Bunun için inmeye yol açan risk faktörleriyle mücadele önemlidir: Kontrol edilebilir risk faktörleri: <ul> <li> Hipertansiyon </li> <li> <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=16">Atrial fibrilasyon</a> </li> <li> Kontrolsüz ?eker hastal??? </li> <li> <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=5">Kolesterol yüksekli?i</a> (>200 mg/dl) </li> <li> <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=30">Sigara</a> </li> <li> Alkol (fazla miktarda) </li> <li> <a href="http://www.ahmetalpman.com/defaltbasliklar.asp?konuindex=22">Kilo fazlal???</a> </li> <li> Beyne giden boyun damarlar?nda (karotis arterler) ve/veya koroner damarlarda hastal?k olmas? </li> </ul> Kontrol edilemeyen risk faktörleri: <ul> <li> Ya? (>65) </li> <li> Cins (erkeklerde inme daha s?k. Ancak kad?nlarda daha ölümcül seyrediyor) </li> <li> Ailede inme olmas? </li> </ul> Görüldü?ü gibi risk faktörleri kalp damar hastal?klar? için geçerli olan risk faktörlerine oldukça benziyor. Özellikle ki?ilerin inme riski yönünden de?erlendirilmesi ve mevcut olan risk faktörleriyle (tabii ki kontrol edilebilir olanlarla) mücadele edilmesi çok önemli. Geçici ?skemik Ataklar (TIA) Baz? hastalarda inmeden önce inmenin olabilece?ine dair ön i?aretler olabilir: Bunlar yukar?da bahsetti?im inmede görülen ?ikayetlerin k?sa süreli (24 saatten az) olan ve iz b?rakmayanlar?d?r (Yani 24 saatten az süren ve tamamen geçen konu?ma bozuklu?u, 24 saatten az süren ve tamamen geçen kol, bacak vs de güç kayb? veya uyu?ukluk gibi). Bunlara geçici iskemik ataklar (transient ischemic attacks veya TIA) diyoruz. Bu ön belirtilere mutlaka önem vermeli ve doktorumuza görünmeliyiz. TIA ile ilgili istatistikler <ul> <li> Erkeklerde TIA s?kl??? 65-69 ya?lar aras?nda: %2.7, 75-79 ya? aras?na ise %3.6'd?r, </li> <li> Kad?nlarda ise s?kl?k 65-69 ya?lar aras?nda: %1.6, 75-79 ya? aras?nda ise %4.1'dir. </li> <li> Bütün inmelerin %15'inde haberci olarak TIA bulunur. </li> <li> TIA sonras?nda 90 gün içinde inme olu?ma s?kl??? %3-17.3'dür ve ilk 30 gün içinde en s?kt?r. </li> </ul> Sonuç olarak; risk faktörleriyle mücadele ve düzenli sa?l?k kontrolleri son derece önemli. </td> </tr> </tbody> </table>

Prof.Dr.Ahmet Alpman

www.ahmetalpman.com

felç inme t?kanmas? damar beyin kanamas? el ayak vucut

Toplam Okunma : 5