..:: Hasta Rehberi ::..

?deal olan bir ki?inin gebelik öncesi bir jinekologa gidip muayene olmas? ve sonras?nda bilinçli ?ekilde gebe kalmas?d?r. Ancak maalesef pek az bayan gebelik öncesi biz hekimlere gelip muayene olmaktad?r

A'dan Z'ye GEBEL?K ?ZLEM? ve LABORATUAR TESTLER? Normal bir gebelikte hangi test ne zaman? <img height="140" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image012.jpg" width="95" align="left" border="0" alt=""/>?deal olan bir ki?inin gebelik öncesi bir jinekologa gidip muayene olmas? ve sonras?nda bilinçli ?ekilde gebe kalmas?d?r. Ancak maalesef pek az bayan gebelik öncesi biz hekimlere gelip muayene olmaktad?r. Normal bir gebelik izlemindeki haftalar? ve takiplerde yap?lmas? gereken tetkikleri gebelik haftalar?na göre a?a??daki ?ekilde s?ralayabiliriz. GEBEL?K ?ZLEM? (ÖZETT?R, DETAYLI ?EKL? DAHA A?A?IDADIR) ?lk vizit: 6-8. hafta Öncelikle kanda yap?lan β-HCG veya idrarda gebelik testlerinin pozitif olu?u ile gebelik tan?s? konulur. ?lk gebelik vizitinde anne adaylar? adeta bir check-up'tan geçirilirler. . Ultrason (tercihen vajen içinden) . Kan grubu, Rh . Tam kan say?m? . Kan biyokimyas? . TORCH taramas? . Tam idrar tahlili, gerekirse idrar kültür- antibiyogram? . Servikovaginal smear testi <a href="http://www.jinekolognet.com/detay.asp?pid=109">(PAP smear testi)</a> . Kanama profili . Hepatit B, Hepatit C, AIDS taramas? 2. vizit: 10-13. hafta . Ense kal?nl??? (Nuchal Translucency, NT) . I. Trimester tarama testi 3. vizit: 16-18. hafta . Ultrason (anomali taramas?) . II. Trimester tarama testi (Üçlü Test, Triple Test) . Amniyosentez (gerekirse) 4. vizit: 22-24. hafta . Ultrason (anomali taramas?) . Servikal kültür ve fresh testleri. 5. vizit: 24-28. hafta . Tam kan say?m? . Tam idrar tetkiki . 50 gram glukoz yükleme testi . 28. haftada ?ndirekt Coombs Testi (kan uyu?mazl??? olanlarda) 6. vizit: 32. hafta . Genel ultrason de?erlendirmeleri 7. vizit: 34. hafta . Genel ultrason de?erlendirmeleri 8. vizit: 36. hafta . Genel ultrason de?erlendirmeleri 9. vizit: 38. hafta . Ultrason (gerekirse biyofizik profil) . NST (Non-Stres Test) . Doppler ultrasonu (gerekirse) . Kan biyokimyas?, Tam kan say?m?, Tam idrar tahlilleri, Hbs Ag, Anti Hbs, HCV, HIV, gerekirse TORCH testleri tetkikleri tekrar? 39-42. haftalar aras? izlem . Ultrason (gerekirse biyofizik profil) . NST (38-40. haftalar aras? haftada bir, 40.haftadan sonra 3 günde bir) . Vajinal muayene (tu?e) . Do?um i?aretleri konusunda gebe bilgilendirilir ve günü yakla?an anne aday?na do?umla ilgili detayl? bilgiler verilir. 40. haftadan sonra ise gebenin do?uma kadar haftada iki kez görülerek de?erlendirilmesinde yarar vard?r. 42. haftaya kadar do?umu ba?lamayan gebeler ise hastaneye yat?r?larak do?um ba?lat?lmal?d?r. GEBEL?K ?ZLEM? ( DETAYLI ?EKL?YLE) ?lk vizit: 6-8. hafta <img height="122" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image020.jpg" width="204" align="left" border="0" alt=""/>En s?k tahlillerin istendi?i dönem ilk vizittir. Bu dönemde anne adaylar?, daha önceden bildikleri veya bilmedikleri hastal?klar aç?s?ndan adeta bir check- up'tan geçirilirler. . Ultrason Ultrasonda düzgün gebelik kesesi içinde kalp at?m h?z? 100/dk'n?n üzerinde olan embriyo ile embriyoyu besleyen keseyi (yolk sac) görmek mümkündür. Ultrasonda ayr?ca rahimde myom, yumurtal?klarda kist türü her hangi bir kitlenin varl??? ara?t?r?l?r. Cerviksin (rahim a?z?n?n) uzunlu?u ve ?ekli de de?erlendirilir. Bu gebelik haftalar?nda vajen içinden (transvajinal yolla) yap?lan ultrason kar?ndan (transabdominal) yap?lana göre daha net bilgi verir ve tercih sebebidir. Transvajinal yolla yap?lan ultrasonda son adet tarihine göre 5 hafta 4 günlükken, transabdominal yolla yap?landa ise 6 haftal?kken bir embriyo ile kalp at?mlar?n? görmek mümkündür. . Kan grubu, Rh Gebenin kan grubu Rh negatif, e?inin kan grubu Rh pozitif olmas? durumunda "Kan uyu?mazl???" (Rh/rh) durumundan bahsedilir. Anne rahmindeki bebe?in kan uyu?mazl???ndan etkilenip etkilenmedi?ini anlamak için ise "?ndirect Coombs testi" yap?lmal?d?r. ?ndirect coombs testi negatif olan gebeler, kan uyu?mazl???na ba?l? bebekte bir etkilenme durumunun olmad??? anla??larak takibe al?n?rlar. 28.haftada tekrarlanan ?ndirect coombs testi negatifli?inin devam? durumunda bebe?i son aylara kadar kan uyu?mazl???ndan korumak için "Anti D Immunglobulin" enjeksiyonu yap?l?r. Yine, kan uyu?mazl?klar? olan gebelerde do?umdan sonra bebe?in kan grubuna bak?l?r. Kan grubunun Rh pozitif olmas? durumunda anneye yap?lan Anti D Immunglobulin uygulamas? tekrarlan?r. Anne aday? kan grubunun Rh negatif, baba aday?n?nkinin ise Rh pozitif olmas? d???ndaki tüm olas?l?klarda kan uyu?mazl??? söz konusu de?ildir. . Tam kan say?m? Tam kan say?m? ile gebeli?in ba?lang?c?nda herhangi bir "kan eksikli?i (anemi)" durumunun varl??? ara?t?r?l?r. Kan eksikli?i demir eksikli?ine ba?l? olabilece?i gibi Megaloblastik anemi, Pernisiyöz anemi, Orak hücreli (Sickle cell) anemi, Thalesemi durumlar?, maligniteler ve baz? sistemik rahats?zl?klar?n bir belirtisi olarak da kar??m?za ç?kabilir. Ülkemizde özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde Thalesemiye (Akdeniz anemisi) ba?l? anemiler s?kl?kla görülmektedir. <a href="http://www.vajinismus.us/vajinismus/detay.asp?pid=15">"Anemi" ile ilgili detayl? bilgi almak için t?klay?n?z >>></a> . Kan biyokimyas?: Açl?k kan ?ekeri (AK?), Üre (BUN), SGOT, SGPT, Kreatinin Karaci?er ve böbrek hastal?klar?n?n gebeli?in hemen ba?lang?c?nda tespiti takip aç?s?ndan önemlidir. Nitekim gebelikte bu organlar?n yükleri de artacakt?r. ?leri derecede böbrek veya karaci?er problemlerinde gebelik sonland?r?labilir. Özellikle ?eker hastal??? (diabet), yüksek tansiyon (hipertansiyon) gibi sistemik rahats?zl?klar?n varl???nda bu testlerin önemi artar. Bu durumlarda hekimler ek olarak baz? testler de isteyebilir. . TORCH taramas?: Toksoplasma, Rubella (K?zam?kç?k), CMV (Sitomegalovirüs), Herpes Tip 2 enfeksiyonlar? Ig M ve Ig G antikorlar? taran?r. Bu tür enfeksiyonlar gebelik harici dönemlerde geçirildi?inde her hangi bir problem olu?turmazken gebeli?in özellikle ilk üç ay?nda geçirildi?inde bebekte bir tak?m sakatl?klara yol açabilir. Toksoplasma özellikle kedi ve köpek d??k?lar? bula?m?? yenilen g?dalardan al?n?r. Özellikle çi? et ve iyi y?kanmam?? meyve ve sebzeler Toksoplasma parazitinin geçmesinde rol oynar. Gebeli?in ba??nda yap?lan antikor tarama testlerinde Ig M ve Ig G antikorlar?n?n her ikisinin de negatif olmas? durumu vücudun toksoplasma paraziti ile hiç kar??la?mad???n? gösterir. Bu durumda gebeli?in sonuna dek toksoplasmadan korunma ?artt?r. Toksoplazmadan korunmak için kedi, köpek cinsi hayvanlardan gebelik süresince uzak durmak, e?er evde besleniyorsa a??lar?n? yapt?rmak, yenilen etleri iyi pi?irmek, çi? et yememek, yemek öncesi elleri iyi y?kamak ve meyve-sebzeleri bolca suyla y?kamak gereklidir. Ülkemizde çi? et tüketimi al??kanl???n?n yayg?n oldu?u Do?u ve Güneydo?u Anadolu bölgelerinde, toksoplasma enfeksiyonlar? daha s?kl?kla görülmektedir. Rubella (K?zam?kç?k), CMV (Sitomegalovirüs), Herpes Tip 2 enfeksiyonlar? ise daha çok hasta ki?ilere temas yoluyla bula?an rahats?zl?klard?r. Özellikle Rubella (k?zam?kç?k) mikrobu ile gebeli?in ilk üç ay?nda kar??la??p hastal??? geçiren ki?ilerde gebelik kesinlikle tahliye edilmelidir. . Tam idrar tahlili, gerekirse idrar kültür- antibiyogram? ?lk vizitte yap?lan idrar tahlilleri böbrek fonksiyonlar?n?n indirekt bir göstergesi oldu?u gibi gizli veya a?ikar idrar yolu enfeksiyonu varl???n? konusunda da bilgi verir. ?lk aylardaki idrar yolu enfeksiyonlar? gebeli?e ba?l? bulant? ve kusmalar? artt?r?r, idrarda yanma ve/veya kas?k a?r?lar?na neden olabilir. Son aylardaki gizli veya a?ikar enfeksiyonlar ise erken do?um sanc?lar?na sebep olabilir. . Servikovaginal smear testi (PAP smear testi) Gebelikte salg?lanan hormonlar neticesinde rahim a?z? (cervix) kanserlerinde art?? meydana gelmektedir. Bu nedenle gebelere ilk aylar?nda smear testi uygulanarak böyle bir durumun varl??? ara?t?r?lmal?d?r. Ülkemizde gebelerin pek ço?u yanl?? bir inan??la bebeklerine zarar gelece?ini dü?ündüklerinden bu tür bir i?lemi kabul etmezken doktorlar? da ilk ay?nda hastalar?n? muayeneden korkutmak istemedikleri için genelde bu i?lemi ihmal ederler. <a href="http://www.jinekolognet.com/detay.asp?pid=109">PAP Smear testi ile ilgili bilgi almak için t?klay?n?z >>></a> . Kanama profili Kanama profili testleri içinde aPTT, PTT, INR, Fibrinojen, Trombosit say?m? vard?r. Hem normal do?um hem de sezaryen kanamal? bir i?lemdir. Gebelerin "kanamaya yatk?nl?klar?" ilk vizitte belirlenmelidir. Ayr?ca hastalar?n kendi ifadelerinden önceden olan kanamaya yatk?n bir durumlar?n?n olup olmad??? sorgulan?r. Özellikle bir tak?m kalp hastal?klar?nda baz? hastalar kanamay? engelleyici hap veya i?neleri kullanmak zorunda olabilirler. Bu tür durumlar?n varl???nda gebelikteki izlemler artt?r?l?r ve do?um öncesi baz? önlemler önceden al?n?r. . Hepatit B, Hepatit C, AIDS taramas? Hepatit B için HbsAg ve Anti Hbs, Hepatit C için Anti HCV, AIDS için ise Anti HIV testleri yap?larak her hangi bir ta??y?c?l?k durumunun olup olmad??? ara?t?r?l?r. Bu tür viral hastal?klar cinsel ili?ki, kan veya do?um yoluyla bula??r ve genelde ki?ilerde uzun bir süre ta??y?c?l??a (portörlük) sebep verebilirler. Ta??y?c? (portör), "hasta olmad??? halde hastal??? bula?t?rabilen" demektir. Bu ki?ilerin vücutlar?nda bar?nd?rd?klar? virüsler gebelik s?ras?nda plasenta yoluyla bebe?e geçmesine ra?men bebekte her hangi bir sakatl??a neden olmazken, yenido?an bebeklerin immün direnci (ba????kl???) yeti?kinlere göre daha az oldu?u için bebeklerde do?umdan sonra baz? problemlere yol açabilirler. Bu problemler bebeklerde hastal??a yakalanma veya hastal??? ta??ma ?ekillerinde olabilir. Hepatit B ta??y?c? annelerin bebeklerine do?um sonras? a?? ile serum uygulamas? yap?l?r ve belirli aral?klarla a?? tedavisi devam eder. Bu ?ekilde bebe?in aktif olarak ba????klanmas? sa?lan?r. Ancak maalesef Hepatit C ve AIDS virüsünü ta??yan gebelerin do?an bebekleri için hastal?ktan koruyucu etkin bir tedavi günümüzde bulunmamaktad?r. 2. vizit: 10-13. hafta . Ense kal?nl??? (Nuchal Translucency, NT) <img height="138" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image023.jpg" width="186" align="left" border="0" alt=""/>Bu haftalar aras?nda fetusun anatomik organlar? ve büyüklü?ü de?erlendirilir. Ayr?ca ulrasonla ense kal?nl??? (Nuchal Translucency, NT) ölçülür (Yandaki resim). Ense kal?nl???n?n uygun ölçümün yap?labilmesi için fetus son adet tarihine göre 11 ile 13 hafta 6 gün aras?nda ve ba?-popo mesafesi 45-84 mm aras?nda olmal?d?r. Ense pilisinin kal?nl???; Trizomi 21 (Down sendromu, mongolizm), Trizomi 18 gibi kromozomal bozukluklarda ve bebe?in özellikle kalp gibi baz? organlar?n problemlerinde artar. Bu art???n nedeni bebe?in ense bölgesindeki s?v? birikimidir (ödem) ve bunu ultrasonla yakalamak mümkündür. Normal olarak bebe?in ense kal?nl??? gebelik haftas? ilerledikçe artar. Genel olarak 3 milimetrenin üstü patolojik kabul edilir ve bu durumda fetus özellikle "Down sendromu" aç?s?ndan ileri de?erlendirmeye al?n?r. Ense kal?nl??? ölçümü, son y?llarda gebelik takiplerine girmi? bir yöntemdir. Ayr?ca yap?lmas? belirli bir deneyimi gerektirir. . I. Trimester tarama testi (?kili test) Son on y?lda dünyada, son 4-5 y?lda da ülkemizde yayg?nla?an ilk trimester tarama testinin amac? Down sendromunun erken gebelik haftalar?nda yakalanmas?d?r. Son adet tarihine göre 9-13. gebelik haftalar? aras?nda uygulanan testte anne aday?ndan kan al?narak serbest β-HCG ve PAPP-A biyokimyasal de?erlerine bak?l?r. Down sendromunda anne kan?nda, serbest β-HCG de?erleri normalin iki kat? yüksek iken PAPP-A de?erleri normalin 2.5 da biri (%40'?) kadard?r. "?kili test" olarak an?lan i?lemde her iki biyokimyasal de?er bilgisayar program?nda de?erlendirilir ve ortaya bir risk oran? ç?kar. Risk oran?n?n 1/250'nin üzerinde olmas? Down sendromu aç?s?ndan ileri tetkiki gerektirir. Testin pozitif olmas? durumunda yap?lmas? gereken ileri a?ama, "koryon villüs biyopsisi" ad? verilen plasentan?n bebe?e ait k?sm?ndan küçük bir parça al?narak kromozom aç?s?ndan analizi ile te?hisin sa?lanmas?d?r. Son y?llarda ikili teste eklenen "Nuchal Translucency (NT, ense kal?nl???, ense pilisi kal?nl???)" ölçümleri ile birlikte de?erlendirilmesiyle test "üçlü test" ad?n? alm??t?r. 3. vizit: 16-18. hafta . Ultrasonda; fetus bir bütün olarak anomali taramas? aç?s?ndan de?erlendirilir. . II. Trimester tarama testi (Üçlü Test, Triple Test) Üçlü test uygulamas?ndaki amaç; bebe?e ait özellikle Down sendromu, Trizomi 18 gibi kromozom bozukluklar? ile birlikte "Nöral tüp defektleri" ad? verilen bir tak?m anomalileri taranmas?d?r. Üçlü test; gebeli?in 16-19. haftalar? aras?nda anne kan?ndan al?nan örnekte β-HCG, alfa feto protein (AFP) ve ba?lanmam?? estriol (uE3) denilen üç biyokimyasal maddenin ölçümü ile yap?l?r. Bu ölçümler gebelik haftas?na göre annenin ya??, vücut a??rl???, ?rk?, annede diyabet olup olmamas?, sigara içip içmedi?i, öyküde önceki gebeliklerin özellikleri ile birlikte de?erlendirilir. Büyümekte olan bebekte olabilecek nöral tüp defekti ve baz? kromozomal anormalliklerle (Down sendromu ve trizomi 18) kar??la??lma riski hesaplan?r. Üçlü test bir tan? testi de?il "tarama testi (screening test)" dir. Testin amac? bebek ve anne aç?s?ndan riskli yöntemleri kullanmadan bebekte olabilecek anomali riskini saptamakt?r. E?er test sonucunda risk belirli bir düzeyin üzerinde ç?karsa (genel olarak 1/270 den fazla olmas? durumunda) "amniyosentez" ad? verilen i?lem yap?larak kesin tan? konulur. Yani amniyosentez bir "te?his testi (diagnostic test)" dir. Amniyosentez i?leminde anne karn?ndan ince ve uzun bir i?ne yard?m?yla amniyon s?v?s? al?n?r. Tecrübeli ellerle yap?ld???nda oldukça a?r?s?z ve bebek için riskleri azd?r. Al?nan s?v?da bebe?e ait dökülen canl? hücreler vard?r. Bu hücreler özel bir kültür ortam?nda bekletilerek üretilir. Üretilen hücreler belli bir safhada toplan?larak kromozomlar? ayr??t?r?l?r ve mikroskop alt?nda görüntülenerek kromozomlar analiz edilir. Kromozom analizinde görüntülenen hücreler direkt bebe?e ait oldu?u için bebe?in kromozom yay?l?m?n? gösterir. Bu ?ekilde bebe?e ait kromozomlarda olan problemler rahatl?kla görülebilir ve ayn? zamanda sex (cinsiyet) kromozomlar?n?n incelenmesiyle bebe?in cinsiyeti de ortaya ç?kar. A?a??daki resimde amniyosentez i?leminin yap?l???n? görmektesiniz. <img height="135" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image024.jpg" width="200" border="0" alt=""/> Kar?ndan bir ince i?neyle ultrason e?li?inde amniyon kesesine girilir. <img height="236" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image025.jpg" width="161" border="0" alt=""/> Yakla??k 20 cc amniyon s?v?s? enjektör ile aspire edilerek genetik laboratuara gönderilir. Nöral tüp defektleri (NTD) bebeklerde görülen anomaliler (bebekteki kusurlar) aras?nda ilk s?ralar? almaktad?r. Birkaç ayr? türü vard?r. Bunlardan biri bebe?in beyin dokusunun bir bütün olarak geli?memesidir, "anensefali" ad? verilen bu en a??r ?ekli ölümcüldür. Nöral tüp defektlerinin di?er türleri ise omurilikle ilgilidir. Omurilik geli?irken onu çevreleyen omurga kemiklerinin tam kapanmamas? sonucu omurilik dokusu bebe?in s?rt?ndaki bir yar?ktan d??ar?ya ç?kar; bu duruma "spina bifida" denilir. D?? etkenlere çok hassas olan bu sinir dokusu zamanla zedelenir ve bebek belli bir seviyenin alt?nda sinirsel fonksiyonlar?n? yapamaz. Sonuç olarak bebek aç?s?ndan yine ölümcül olabilecek bir do?umsal anomalidir. Hafif ?ekildeki spina bifidalarda do?um sonras? bir tak?m operasyonlarla düzelme ?ans? vard?r. Bu anomalilerde aç?kta kalan dokudan "alfafetoprotein" (AFP) amniyon s?v?s?na, buradan da anne kan?na geçer. Anne kan?ndan yap?lan testlerde bu gebelerde normal gebelerden daha yüksek miktarlarda alfafetoprotein saptan?r. Spina bifidal? gebeliklerin % 85'i bu test ile yakalanabilmektedir. Ancak test yap?lan gebelerin %3-4'ünde her ?ey normal olmas?na ra?men yüksek sonuç verebilmektedir. Bu nedenle tek ba??na test sonuçlar?yla tan? konmamaktad?r. Üçlü testte AFP yüksek ise ayr?nt?l? ultrason ile beyin dokusu ve omurgalar de?erlendirilir. Ultrason ile saptanamayan bir durum varl???nda amniyosentez yap?larak amniyotik s?v?daki AFP miktar? ölçülerek kesin tan? konulabilir. Ayr?ca amniyon s?v?s?ndaki "asetilkolin esteraz enzimi"nin miktar?na da bak?labilir. AFP de?eri yüksek fakat amniyosentezde ve ayr?nt?l? ultrasonografide anomali saptanmayan gebeliklerde, bebe?in büyüme ve geli?mesinin daha yak?n takip edilmesi önerilmektedir. Anne kan?nda yap?lan üçlü test ile Down sendromu ile birlikte trizomi 18 riski de hesaplanabilmektedir. Down sendromlu bebekte normalde iki tane olmas? gereken 21. kromozom üç tanedir. Trizomi 18'de ise ayn? problem 18. kromozomdad?r. Trizomi 18'li bebekler ya?amla ba?da?maz ve genel olarak anne karn?nda veya do?umdan hemen sonra ölürler. Trizomi 18 görülme s?kl??? Down sendromuna göre oldukça azd?r. Down sendromu (Trizom 21, mongolizm) yakla??k olarak 850 do?umda bir görülür. Tedavisi olmayan bu kromozom anomalisinde fiziksel ve zeka gerili?i olan bebekler söz konusudur. Down sendromu görülme ?ans? ya?a ba??ml? olarak artar. Özellikle 35 ya??n üzerinde risk önemli bir boyuta ula??r. Ancak tüm Down sendromlular?n %25-35'i yaln?zca 35 ya? üzeri gebelik ürünü iken %70-80'e varan oranlarda genç gebeliklerdedir. Üçlü testle Down sendromlu bebeklerin %60'?na yak?n? (%5 yalanc? pozitiflikle) yakalanabilmektedir. Son y?llarda üçlü testin Down sendromu yakalama ?ans?n? daha da artt?rmak amac?yla teste kandaki "?nhibin A" ad? verilen biyokimyasal de?erinin de ölçülüp eklenerek testin "dörtlü test" ?ekline dönü?mesi için yap?lan çal??malar umut vericidir. Down sendromu riski yüksek ç?km?? gebeliklerde kesin tan?y? koyabilmek için anlat?ld??? ?ekilde genetik amaçl? amniyosentez yap?lmas? gereklidir. Üçlü tarama testinin as?l amac? ya?amla ba?da?abilen ve ömür boyu zeka gerili?i ile giden Down sendromlu bebekleri yakalamakt?r. Amniyosentez sonucu yakalanan Down sendromlu bebekler ç?kar?lan sa?l?k kurulu kararlar?yla tahliye edilirler. Üçlü test ile di?er baz? anomalileri de saptamak mümkündür. Bebe?in kar?n duvar? anomalilerinde (gastro?izis, omfalosel), böbrek anomalilerinde de test sonuçlar? yüksek ç?kabilir. Bu nedenle üçlü testte artm?? risk saptanan gebelere amniyosentez yapmadan önce tüm bu anomaliler aç?s?ndan ayr?nt?l? ultrasonografik de?erlendirme (II. basamak ultrasonografisi) yap?lmal?d?r. 4. vizit: 22-24. hafta . Ultrasonda; servikal (rahim a?z?) uzunluk ve ?ekli ölçülür. Bebek özellikle kalp, beyin ve di?er iç organlar aç?s?ndan de?erlendirilir. . Servikal kültür ve fresh testleri Gizli vaginal enfeksiyonlar? ara?t?rmak için yap?l?r. Gebelikte özellikle dü?en hücresel tip vücut direnci nedeniyle "f?rsatç? enfeksiyonlar" olarak tabir edilen baz? vaginal enfeksiyonlar geli?ebilir. Bunlar?n ba??nda özellikle mantar enfeksiyonlar? (candida), yan?s?ra Trichonomas ve Gardnerella enfeksiyonlar? da say?labilir. Genel olarak tedavi edildikten sonra nüks eden bu rahats?zl?klar ilerleyen gebelik haftalar?nda tekrar tekrar tedaviye gerek duyabilirler. 5. vizit: 24-28. hafta . Tam kan say?m? Anne aday?n?n kan say?m? yap?larak gebeli?in bu ilerleyen haftalar?nda aneminin geli?ip geli?medi?ine bak?l?r. . Tam idrar tetkiki ?drarda gizli enfeksiyonlar?n varl??? ara?t?r?l?r. Özellikle gebelerde her hangi bir ?ikayet olu?turmaks?z?n yaln?zca idrar tahlillerinde bakteri ve lokosit görülmesi ile karakterize gizli idrar yolu enfeksiyonlar? (asemptomatik bakteriüri) erken do?uma ve böbrek enfeksiyonlar?na (pyelonefrit) neden olabilir. Tam idrar tetkikinde böyle bir durum saptan?rsa idrar kültür-antibiyogram testi yap?larak üreyen mikroorganizman?n türüne göre antibiyotik ba?lanmal?d?r. . 50 gram glukoz yükleme testi Bu gebelik haftas?nda ki?ilere sabah aç kar?nla 50 gram toz glukoz suland?r?larak içirilir ve bir saat sonras?nda tetkik için kan al?n?r. Al?nan kan örne?inde kan ?ekeri de?erinin 140 mg/dl ve üzerinde olmas? durumunda test pozitif olarak kabul edilir ve bu gebelerde bir gün sonra 100 gram standart glukoz tarama testine geçilir. Baz? gebeler bu oldukça tatl? olan bu suyu içmede problem ya?ayabilirler, örne?in bulant? ve kusmalar? olabilir. Bu durumda laboratuara giderken yanlar?nda "limon" götürüp tatl? suyun içine s?kmak suretiyle ?ikayetleri genel olarak giderilecektir. 100 gram standart tarama testinde bu kez gebelerden sabah aç kar?nla kan al?n?r ve hemen sonras?nda 100 gram toz glukoz suland?r?larak içirilir. ?çimden 1 saat, 2 saat ve 3 saat sonra tetkik için kan al?n?r. Böylece açl?k kan ?ekeri ile birlikte toplam 4 ayr? kan ?ekeri de?eri elde edilmi? olur. Bu 4 de?erden 2 veya daha fazlas?n?n standart de?erlerin üzerinde olmas? durumunda gebeler "gestasyonel diabet (gebeli?e ba?l? diabet, gizli ?eker hastal???)" te?hisi alarak kalori k?s?tlamas? amac?yla diyetisyene konsultasyona gönderilirler. Gestasyonel diabeti olan gebelere diyetten kalori k?s?tlamas? yap?lmazsa annenin kan ?ekeri de?erlerinin genel olarak yüksek olmas?n?n bir sonucu olarak; bebe?in normalden iri olmas?, do?umun zor olmas?, amnios suyunun normalden fazla olmas? ve buna ba?l? erken do?um riskleri gibi durumlar olu?abilecektir. Ayr?ca do?an bebeklerde do?um sonras? kan de?erlerine ba?l? metabolik sorunlar meydana gelebilecektir. Normale göre iri bebekler (makrozomi) halk aras?nda "tosuncuk" olarak tabir edilirler. <a href="http://www.vajinismus.us/vajinismus/detay.asp?pid=11">"Makrozomi ve yaratt??? s?k?nt?lar" ile ilgili ayr?nt?l? bilgi almak için t?klay?n?z >>></a> . ?ndirekt Coombs Testi Bu haftada yaln?zca kan uyu?mazl??? olan gebeler yeniden ?ndirekt Coombs testine bak?larak de?erlendirilir, sonuç negatif ise bebe?in etkilenmedi?i anlam?na gelir. Bu durumda gebeli?in sonuna kadar etkilenmeden (immünizasyon) korumak amac?yla gebeye "Anti D Immunglobulin" i?nesi yap?l??r. 6. vizit: 32. hafta . Ultrasonda; fetusun geli?imi, iç organlar? ayr?nt?l? olarak de?erlendirilir. Ayr?ca amniyon s?v?s?, bebe?in duru? ?ekli, plasentan?n yeri ve görüntüsü, bebe?in rahim içindeki aktif hareketleri incelenir. 7. vizit: 34. hafta . 6. vizitteki i?lemler tekrarlan?r. Riskli durumlar?n varl???nda Doppler ultrasonografi ve NST gibi ek tetkikler istenebilir. 8. vizit: 36. hafta . Utrasonda özellikle bebe?in duru?u, amnios s?v?s?, plasentan?n görünümü ve bebe?in aktif hareketleri incelenir. 9. vizit: 38. hafta Bebeklerin sa?l?k durumunu tespit etmek için birçok yöntem kullan?yoruz. Hiçbir yöntemin tek ba??na duyarl?l???n?n %100 olmad???n? unutmamak gerekir. Gebelik izlemlerinde günümüzde yap?lan ara?t?rmalar?n ço?u, anne adaylar?n?n ve fetusun içinde bulundu?u ortam? sa?l?kl? k?lmak veya bu ortam?n sa?l?k düzeyini tespit edebilmek içindir. Teknolojik geli?melerin ve bilgi ça??n?n sundu?u olanaklar? t?bb?n her alan?nda oldu?u gibi riskli gebeliklerin tespitinde ve takibinde kullanmak bir avantajd?r. Son haftalarda bebe?in iyilik durumunu gösteren standart olarak üç ayr? yöntem vard?r. Bunlar: <img height="16" src="http://www.vajinismus.us/pictures/bullet2.gif" width="36" border="0" alt=""/> Ultrasonografik de?erlendirmeler <img height="16" src="http://www.vajinismus.us/pictures/bullet2.gif" width="36" border="0" alt=""/> NST <img height="16" src="http://www.vajinismus.us/pictures/bullet2.gif" width="36" border="0" alt=""/> Bebek hareketleridir. Bunlardan ilk ikisi hekim taraf?ndan incelenirken bebe?in hareketleri anne aday? taraf?ndan de?erlendirilmelidir. Bebe?in hareketlerindeki ani azalma durumunda bu bebe?in s?k?nt?ya girdi?inin bir ifadesi olabilir. Bu durumda gebe hekimini bilgilendirmelidir. Ayr?ca bebe?in "biyofizik profil skorlamas?" yap?l?r. Biyofizik skorlama; ultrasonda rahim içindeki bebe?in aktif baz? hareketleri ve amniyon s?v?s?n?n miktar? yan?s?ra NST bulgular?n?n hep birlikte de?erlendirilerek skorlanmas?d?r. Bebe?in sa?l???n? gösteren önemli bir kriterdir. Özetle, biyofizik profil skorlamas?; gebeli?in ultrason görüntülemesi ile NST bulgular?n?n birlikte de?erlendirmeleridir. Te?histe tek bir yöntem yerine kombine olarak dü?ünülerek karar verilmelidir. . NST (Non-Stres Test, Kardiyotokografi) NST, özellikle son y?llarda gebelik takiplerinde vazgeçilmez bir yöntem haline gelmi?tir. Kardiyotokografi (kardiyo=kalp, toko=rahim kas?lmas?) veya k?saca "toko" ad? verilen cihazla bebe?in kalp at??lar?n?n seyrini, bebek hareketleriyle ve varsa kas?lmalarla olan ili?kisini temel alarak bebe?in iyilik halini de?erlendiren bir testtir. Do?um eylemi esnas?nda da ayn? amaçlarla kullan?l?r. "Prob" olarak tabir edilen ve gebenin karn? üzerine sabitlenen iki al?c? ucu vard?r. Problardan biri rahmin kas?lmalar?n? (uterin kontraksiyon) di?eri ise bebe?in kalp seslerini alg?lar. Alg?lanan kas?lmalar ve kalp sesleri cihaz taraf?ndan bir grafik ka??t üzerine aktar?l?r. Yakla??k 20 dakika süren bu i?lem s?ras?nda gebelerden, bebeklerin her hareketlerini hissettiklerinde ellerine verilen küçük bir butona basmalar? istenir. Böylelikle; bebe?in kalp at?m h?z? ve reaktivitesi (at?m h?z?ndaki de?i?kenlikleri), rahimdeki kas?lmalar ve bebe?in kalbinin bu kas?lmalara verdi?i cevaplar hekim taraf?ndan de?erlendirilerek bebe?in sa?l??? hakk?nda dolayl? bir bilgi elde edilmi? olur. Resimde NST uygulanan bir gebeyi görmektesiniz. <img height="141" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image026.jpg" width="213" border="0" alt=""/> Bebek hareketlerini hisseden gebe elindeki butona basar. <img height="145" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image027.jpg" width="224" border="0" alt=""/> Kalp at?mlar? ve rahim kas?lmalar? ayn? anda bir grafik ka??t üzerine bas?l?r. Üst k?s?m kalp seslerine, alt k?s?m ise rahim kas?lmalar?na aittir. NST özellikle gebeli?in son aylar?nda bebe?in sa?l???n? gösterdi?i gibi do?um s?ras?ndaki monitörizasyonda (izlemde) da son derece önemlidir. Riski olmayan gebeliklerde, NST uygulamas?na 37. gebelik haftas?ndan sonra haftada bir, 40. gebelik haftas?ndan sonra ise 3 günde bir tekrarlanmas? önerilir. NST i?lemi öncesi annenin karbonhidrattan zengin diyetle karn?n? doyurarak tok olmas? önerilir. Uygulaman?n, bebe?e hiçbir olumsuz etkisi yoktur. NST özellikle anne aday?n?n bebek hareketlerinde azalma oldu?unu ifade etti?i durumlarla, kas?lmalar?n varl???ndan ?üphelenildi?i anlarda kullan?ld???nda oldukça de?erli bilgiler sa?lar. Bu ?ekilde do?um eyleminin ba?lay?p ba?lamad???, bebe?in içeride s?k?nt?da olup olmad??? indirekt olarak anla??labilir. . Renkli doppler ultrasonu <img height="133" src="http://www.vajinismus.us/pictures/image029.jpg" width="152" align="left" border="0" alt=""/>Renkli doppler ultrasonografi, son y?llarda giderek daha fazla uygulama alan? bulmaktad?r. Özellikle anne aday?n?n risklerinin belirlenmesinde ve bebe?in sa?l?k durumunun de?erlendirilmesinde kullan?lmaktad?r. Doppler ultrasonunda özetle bebe?e giden kan ak?m?na bak?l?r. Üstteki resimde erken bir gebelikte bebe?e giden kan ak?m? renki doppler ultrasonu ile izlenmektedir. Kan ak?m?n?n bozulmas? (azalmas? veya geriye kaçmas?) durumlar?nda bebek hayat? riske girer. Damarlardaki direnç art??? kan ak?m?ndaki azalmay? ifade eder. Ayr?ca bebekle plasenta aras?nda göbek kordonu içerisindeki umbilikal arter, umbilikal ven ve bebe?in beyin damarlar?ndaki dalga ?ekillerindeki bozukluklar, bebekteki dola??m bozuklu?unu saptayabildi?i gibi ?iddetini de belirleyebilmektedir. Doppler ultrasonda dola??msal bozukluk tespit edildi?inde daha sonraki dönemlerde bebe?in durumunda kötüle?me riski artm??t?r. Özellikle preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) veya bebe?in rahim içi geli?me azl??? (IUGR) gibi durumlarda damarlardaki direnç art??? gidi?at?n olumsuz yönde oldu?unu gösterir. Gebeli?in 12-14. haftalar?nda yap?lan "Ductus venosus doppler"i bebekte ba?ta kalp anomalileri olmak üzere Down sendromu gibi bir tak?m kromozom bozukluklar?n?n erken te?hisinde umut vermektedir. . Kan biyokimyas?, Tam kan say?m?, Tam idrar tahlilleri, Hbs Ag, Anti Hbs, HCV, HIV, TORCH tetkikleri tekrarlan?r. Do?um öncesi do?uma veya olas? sezaryene haz?rl?k amac?yla bu testler tekrar gözden geçirilir. Sezaryen planlan?yorsa bu tetkik sonuçlar? anestezi aç?s?ndan da önemlidir. . Do?um konusunda bilgilendirme Günü yakla?an anne aday?na do?umla ilgili detayl? bilgiler verilir. 39-42. haftalar aras? izlem . Ultrason (gerekirse biyofizik profil) . NST 38-40. haftalar aras? haftada bir, 40.haftadan sonra ise 3 günde bir uygulanmas? önerilir. NST'si normal(reaktif) olan 1000 gebenin 997'sinin bebeklerinde ilk üç gün içinde hiçbir problem ortaya ç?kmad??? izlenmi?tir. Fetal iyilik durumunun izlenmesinde NST oldukça önemli bir yere sahiptir. . Vajinal muayene (tu?e) Vajinal (pelvik) muayene "tu?e" ad?n? al?r. Amaç kalça kemi?iyle (pelvis) ve rahim a?z?n?n (cervix) de?erlendirilmesidir. Bu ?ekilde pelvis girimi, kemik ç?k?nt?lar, pelvis çat?s? ayr?nt?l?ca de?erlendirilir. Bunun yan?s?ra rahim a?z?na (cerviks) da bak?l?r. Do?um i?aretleri konusunda gebe bilgilendirilir. <a href="http://www.vajinismus.us/vajinismus/detay.asp?pid=16">"Do?umla ilgili detayl? bilgi almak için" t?klay?n?z >>> </a> 40. haftadan sonra ise gebenin do?uma kadar haftada iki kez görülerek de?erlendirilmesinde yarar vard?r. 42. haftaya kadar do?umu ba?lamayan gebeler ise hastaneye yat?r?larak do?urtulmal?d?r. Çünkü bu haftadan sonras? "Gün a??m? (Surmaturasyon, posterm)" gebeli?i olarak de?erlendirilir ve bebe?in içeride s?k?nt?ya girme riski oldukça artm??t?r. Gebeliklerin risklerine göre bu testler yer de?i?tirebilir, izlemler daha s?kla?t?r?labilir veya daha ayr?nt?l? testler istenebilir. Bebe?in sa?l??? her zaman için tek bir yöntemle de?il, say?lan tüm bu testlerin bütününün sonucunda de?erlendirilmelidir. Hera Kad?n Sa?l??? Merkezi Tunus Cad. No: 48/11 Kavakl?dere / ANKARA Tel-Fax: 0 (312) 426 85 25 GSM: 0 (532) 452 06 56 Ele?tiri ve sorunlar?n?z için bize yaz?n: <a href="mailto:suleyman@jinekolognet.com">suleyman@jinekolognet.com</a>

www.vajinismus.us

Op.Dr. Süleyman Eserda?

gebelik gebe hamile hamilelik kalma

Toplam Okunma : 29